وقتی تام کوچران[1] و دیوید مورتلاک[2] شروع به ایدهپردازی برای راهاندازی یک استارتاپ هوش مصنوعی کردند، از تجربهٔ شخصی خودشان الهام گرفتند؛ تلاشی برای اینکه بفهمند در جامعهٔ محل زندگیشان چه میگذرد. این دو دوست قدیمی بهتازگی به شهری کوچک در ایالت مِین[3] نقل مکان کرده بودند؛ جایی که جلسات شورای شهر برای عموم آزاد است و بهصورت آنلاین هم پخش میشود. اما حجم انبوه این جلسات عملاً پیگیری آنها را ناممکن میکرد. کوچران میگوید: «واقعاً وقتش را ندارم؛ سه تا بچه دارم، زندگی دارم و این دقیقاً همان مشکل ساختاریای است که تقریباً همهٔ جوامع با آن روبهرو هستند.»
این متن بخشی از یک پروندهٔ ویژه دربارهٔ نسبتِ هوش مصنوعی و روزنامهنگاری است؛ مجموعهای از مقالهها و گزارشها که بهجای داوری شتابزده، تلاش میکند با روایتهای واقعی، تجربههای میدانی و پرسشهای باز، نشان دهد هوش مصنوعی چگونه در حال تغییر تولید خبر، تشخیص حقیقت و اعتماد مخاطب است. هر بخش از این پرونده تکهای از این تصویر بزرگتر را روشن میکند؛ تصویری از رسانه در لحظهای گذار، میان شوقِ فناوری و اضطرابِ ازدسترفتن واقعیت.
انتشار فارسی این پروندهٔ ویژه در رسانهٔ مُصوّر بهصورت تدریجی انجام میشود. ترجمهٔ اولیهٔ متنها با کمک ابزارهای هوش مصنوعی صورت گرفته، اما هر مقاله زیر نظر ویراستار انسانی بازبینی، اصلاح و صیقل داده شده است؛ با این آگاهی که قرار نیست همهچیز بینقص، بیلکنت یا کاملاً سلیس باشد. تلاش ما این بوده که «ماهیت» متنها حفظ شود حتی اگر گاهی به بهای از دست رفتن اندکی روانی یا یکدستی باشد. درست مثل خودِ موضوع این پرونده: همکاری انسان و ماشین، با تمام تنشها و ناهماهنگیهایش.
بخشهای قبلی پروندهٔ هوش مصنوعی کلمبیا ژورنالیسم ریویو:
- چگونه از هوش مصنوعی استفاده میکنیم | بخش اول
- چگونه از هوش مصنوعی استفاده میکنیم | بخش دوم
- چگونه از هوش مصنوعی استفاده میکنیم | بخش سوم
- چگونه از هوش مصنوعی استفاده میکنیم | بخش چهارم
- چگونه از هوش مصنوعی استفاده میکنیم | بخش پنجم
- آیا ابزارهای تشخیص محتوای هوش مصنوعی واقعاً کار میکنند؟
- برتریِ راهنمای مطالعه: خبر خواندن با کمک چتجیپیتی
- استیون لِوی از هوش مصنوعی و رابطهٔ در حال تغییر شرکتهای فناوری با رسانهها میگوید
سال گذشته، کوچران و مورتلاک سیویکسانلایت[4] را راهاندازی کردند؛ سرویسی مبتنی بر هوش مصنوعی که با استفاده از مدلهای زبانی بزرگ، ساعتها ویدئوی جلسات شورای شهر را بررسی میکند و مهمترین یا مرتبطترین بخشهای آن را بیرون میکشد. بهجای اینکه شهروندان مجبور باشند کل جلسات را ببینند یا در میان ویدئوها جستوجو کنند، میتوانند در یک خبرنامهٔ رایگان عضو شوند؛ خبرنامهای که این جلسات را به موضوعات برجسته تقسیم میکند، برای هرکدام خلاصهای کوتاه مینویسد و لینکِ زماندار به بخش دقیق ویدئوی منبع میدهد، بیآنکه حتی یک کلمه از متن توسط انسان نوشته شده باشد. اکنون ده ماه پس از آغاز به کار، این خبرنامههای رایگان برای حدود ۲۰ شهر در ایالت مِین و چند ایالت همجوار در دسترس است. به گفتهٔ کوچران، بیش از هزار نفر تاکنون در آنها ثبتنام کردهاند.
سیویکسانلایت تنها یکی از نمونههای رو به رشد از استارتاپهای مبتنی بر هوش مصنوعی است که هدفشان استخراج محتوای خبری از جلسات عمومی است. سال گذشته، توسعهدهندهای ساکن نیویورک[5] به نام ویکرام اوبرُوی[6] وبسایتی به نام citymeetings.nyc راهاندازی کرد که رویدادهای عمومی شهر را هم در وبسایت خود و هم در قالب یک خبرنامهٔ رایگان خلاصه میکند. در همان سال، شرکتی مستقر در کالیفرنیا[7] به نام هملت[8] با شهرهای ساراتوگا[9] و پالو آلتو[10] همکاری کرد تا خلاصههای رایگانِ مبتنی بر هوش مصنوعی از جلسات شورای شهر تولید کند؛ خلاصههایی که همگی در وبسایت این شرکت منتشر میشوند.
اما این فرایند بههیچوجه بینقص نیست. مدت کوتاهی بعد از آنکه خبرنامهها راهی صندوق ایمیلها شدند، کوچران و مورتلاک متوجه شدند مدل هوش مصنوعیشان گاهی واقعیتهایی را میسازد یا به رویدادهایی اشاره میکند که یا دقیق نیستند یا اساساً رخ ندادهاند. (چنین «توهمهایی» از ایرادهای شناختهشدهٔ مدلهای فعلی هوش مصنوعی است.) کوچران میگوید: «نزدیک محل زندگی ما دریاچهای به نام مگونتیکوک[11] وجود دارد، اما هوش مصنوعی اسمش را مگونتیکاک[12] شنیده و متأسفانه همین اشتباه وارد یکی از خبرنامهها شد و باعث سرگرمی فراوان خوانندگان شد.» بعضی خطاها اما جدیتر بودند. در ماه نوامبر، خبرنامهٔ سیویکسانلایت برای شهر کنکورد[13] در نیوهمپشایر[14] اعلام کرد شورای شهر با تأمین بودجه برای دو پروژه (زمین ورزشی مموریالفیلد[15] و مرکز فعالیتهای کتابخانهٔ پناکوک[16]) موافقت کرده است. همانطور که بعداً روزنامهٔ کنکورد مانیتور[17] یادآوری کرد، هیچکدام درست نبود: دربارهٔ زمین فقط در جلسه صحبت شده بود و مرکز فعالیتها هم در واقع سالها پیش بودجهاش تصویب شده بود.
کوچران تأکید میکند که مدل آنها معمولاً ۹۰ تا ۹۵ درصد دقت دارد، اما همین اشتباههای اولیه باعث شد به یک بازنگری جدی برسند. او میگوید: «وقتی محصولی عمومی دارید که صددرصد دقیق نیست، همان پنج درصد خطا میتواند برایتان مشکلساز شود.» برای همین، آنها در پاییز به راهحلی رسیدند که عمداً غیرفناورانه بود: دخالت انسان. کوچران و مورتلاک با میدکوستویلجر[18] همکاری کردند؛ مجموعهای تازهتأسیس که از ادغام چهار رسانهٔ قدیمی محلی در ایالت مِین شکل گرفته و بهتازگی الکس سایتس-والد[19]، خبرنگار سابق حوزهٔ سیاست در واشنگتن[20]، را بهعنوان معاون مدیر به کار گرفته بود.
سایتس-والد که بعد از همهگیری کرونا به مِین نقل مکان کرده و با کوچران دوست شده، میگوید: «من به این ابزار مثل یک تقویتکنندهٔ توان نگاه میکنم؛ ابزاری بسیار کارآمد برای افزایش بهرهوری.» خبرنگاران میدکوستویلجر میتوانند از کل پایگاه دادهٔ خلاصههای جلسات عمومی سیویکسانلایت استفاده کنند، حتی برای شهرهایی که هنوز این خلاصهها بهصورت عمومی منتشر نشدهاند، مثل جزیرهٔ کوچک نورثهیون[21]. سایتس-والد میگوید: «ما هیچوقت نیروی انسانی کافی برای پوشش همهٔ این شهرها نداشتهایم و نخواهیم داشت. حالا میتوانیم اول یک خلاصه بگیریم و بعد، هرجا لازم بود، عمیقتر وارد ماجرا شویم.»
شاید برخلاف انتظار، جامعهٔ رسانههای محلیِ موجود در ایالت مِین واکنش مثبتی به این ایده نشان داده است. در سالهای اخیر، مِین، مانند بیشتر ایالتهای آمریکا، با کاهش شدید پوشش اخبار محلی روبهرو بوده است. بنا بر آمار ادارهٔ کار ایالت مِین، طی بیستوپنج سال گذشته، تعداد روزنامهنگاران شاغل در این ایالت از ۲۶۰۰ نفر به کمی بیش از ۷۰۰ نفر رسیده است. مارک استادر[22]، رئیس هیئتمدیرهٔ «تراست مِین برای اخبار محلی[23]»، شبکهای از رسانههای مستقل، میگوید: «در ایالت مِین صدها، اگر نگوییم هزاران، جلسهٔ عمومی برگزار میشود و امروز عملاً غیرممکن است که بتوان در همهٔ آنها شرکت کرد یا حتی فقط تماشایشان کرد. ما مدتی است تلاش میکنیم بفهمیم چه تعداد از این جلسات اصلاً پوشش داده نمیشوند و چه کاری از دستمان برمیآید.» به گفتهٔ استادر، این مجموعه اکنون در حال بررسی امکان همکاری رسمی با سیویکسانلایت است. او میگوید: «ما واقعاً از تعهد آنها به خدمترسانی به این جوامع و افزایش شفافیت در عملکرد دولت هیجانزدهایم.»
درهمینحال، کوچران و مورتلاک میگویند قصد دارند فعالیتشان را گسترش دهند؛ از جمله با اجرای برنامههای آزمایشی در شهرهای بزرگتر ایالتهای اوهایو[24]، ماساچوست[25]، تگزاس[26] و فراتر از آن. اما بزرگتر شدن، چالشهای خاص خودش را دارد؛ از جمله خطر فاصله گرفتن از مأموریت اولیهٔ شرکت. کوچران میگوید: «شروع کار از شهرهای کوچک و مناطق فاقد پوشش خبری، بیشترین ارزش را ایجاد میکند، اما درعینحال سختترین مسیر برای رشد یک شرکت است. ما میخواهیم حامی جوامع محلی باشیم و دسترسی به اطلاعات مربوط به دولت محلی را افزایش دهیم. همهچیز از همینجا شروع شد.»
[1] Tom Cochran
[2] David Mortlock
[3] Maine
[4] Civic Sunlight
[5] New York
[6] Vikram Oberoi
[7] California
[8] Hamlet
[9] Saratoga
[10] Palo Alto
[11] Megunticook
[12] Megunticock
[13] Concord
[14] New Hampshire
[15] Memorial Field
[16] Penacook
[17] Concord Monitor
[18] Midcoast Villager
[19] Alex Seitz-Wald
[20] Washington, D.C.
[21] North Haven
[22] Mark Stodder
[23] Maine Trust for Local News
[24] Ohio
[25] Massachusetts
[26] Texas
