کریستوفر نولان، کارگردان برندهٔ اسکار، معتقد است فیلمهایی که میسازد (آثار پرهزینهای که بیشترشان در لوکیشنهای واقعی فیلمبرداری میشوند) با گسترش هوش مصنوعی دوام خواهند آورد؛ فناوریای که به گفتهٔ او، بسیاری از مردم از آن «بیزارند».
کارگردان «اوپنهایمر» و «شوالیهٔ تاریکی» این روزها فیلم پرفروش تازهاش، اقتباسی از حماسهٔ یونانی «ادیسه»، را تبلیغ میکند؛ فیلمی که این هفته در سینماها اکران میشود.
نولان در پاریس به خبرگزاری فرانسه گفت: «نکتهٔ جالب دربارهٔ هوش مصنوعی این است که تاکنون فناوریای ندیدهام که با چنین موفقیتی از سوی والاستریت، سرمایهگذاران و شرکتهای فناوری پذیرفته شده باشد، اما مردم آن را تا این اندازه پس زده باشند.»
او افزود: «این وضعیت کمی عجیب است. به طور خاص جوانها اصطلاح تفالههای هوش مصنوعی را ساختهاند. نوعی بیزاری از چیزهای مربوط به هوش مصنوعی وجود دارد.»
هوش مصنوعی به برنامههای تجاری و خدمات جستوجوی آنلاین راه یافته و چتباتهایی مانند چتجیپیتی بهطور گسترده استفاده میشوند، اما این فناوری در صنایع خلاق مانند موسیقی، سینما و هنر با مخالفت و مقاومت جدی روبهروست.
اصطلاح «تفالههای هوش مصنوعی» به موج گستردهٔ محتوای متنی، ویدئویی و صوتی تولیدشده با هوش مصنوعی اشاره دارد که در سالهای اخیر شبکههای اجتماعی را فرا گرفته است.
نولان که در «ادیسه» نیز بار دیگر از جلوههای ویژهٔ چشمگیر استفاده کرده است، گفت انتظار دارد هوش مصنوعی به تولید برخی «ابزارهای تصویری مفید» بیانجامد.
این کارگردان بریتانیایی-آمریکایی گفت: «اما به نظر من، این تصور که هوش مصنوعی میتواند انسانها و خلاقیت انسانی را بهطور کامل جایگزین کند، مزخرف است.»
نولان در سال ۲۰۲۳ و همزمان با اکران فیلم قبلیاش، «اوپنهایمر»، به گاردین گفته بود میان درخواستهای جی. رابرت اوپنهایمر، فیزیکدان سرشناس، برای مهار تسلیحات هستهای و هشدارهای کارشناسان هوش مصنوعی دربارهٔ ضرورت مهار این فناوری، «شباهتهای بسیار قدرتمندی» وجود دارد. او در آن زمان به جفری هینتون، دانشمند بریتانیایی و «پدرخواندهٔ هوش مصنوعی»، اشاره کرده بود که برای صحبت آزادانهتر دربارهٔ «خطر وجودی» هوش مصنوعی پیشرفته، گوگل را ترک کرد.
نولان آن زمان گفت: «معتقدم [هوش مصنوعی] قطعاً در آینده ابزاری قدرتمند خواهد بود. چیزی که تلاش کردهام به این بحث اضافه کنم و همچنان بر آن تأکید دارم، مفهوم مسئولیتپذیری و مسئولیت کارفرماست. تنها کاری که نباید انجام دهیم این است که اجازه دهیم مدیران، کارفرمایان و تهیهکنندگان از هوش مصنوعی برای شانه خالی کردن از مسئولیت اقداماتشان استفاده کنند.»
او افزود: «هوش مصنوعی پرسشهای نگرانکنندهٔ زیادی برایم ایجاد میکند. این پرسشها اغلب به سوختی برای کاری تبدیل میشوند که بعداً انجام میدهم.»
صنعت هوش مصنوعی بر ظرفیت این فناوری برای جایگزین کردن بازیگران، نویسندگان و فیلمبرداران تأکید کرده است؛ ادعاهایی که در محافل فیلمسازی هراس ایجاد کرده، هرچند با شک و تردیدهای زیادی نیز روبهرو شده است.
این موضوع یکی از عوامل اعتصاب گستردهٔ هالیوود در سال ۲۰۲۳ بود؛ اعتصابی که تولیدات سینمایی را متوقف کرد و میلیاردها دلار به استودیوها خسارت زد.
«ادیسه» شعری از یونان باستان و یکی از پایههای ادبیات غرب به شمار میرود. این اثر، تلاش ۱۰سالهٔ قهرمان داستان، اودیسئوس، برای بازگشت به خانه پس از جنگ تروا را روایت میکند و برخی از مشهورترین صحنههای اسطورهشناسی یونان باستان، از جمله هیولای یکچشم، سیکلوپ، و سیرنها را در خود دارد.
گزارش شده است که بودجهٔ فیلم ادیسهٔ نولان ۲۵۰ میلیون دلار است. این بودجه به کارگردان اجازه داد با گروهی از بازیگران سرشناس، در نقاط مختلف منطقهٔ مدیترانه فیلمبرداری کند. مت دیمون نقش اصلی، یعنی اودیسئوس، را بازی میکند و زندایا، تام هالند، رابرت پتینسون و آن هاتاوی نیز در این فیلم حضور دارند.
ایلان ماسک و دیگر چهرههای راستگرا، نولان را بهدلیل انتخاب لوپیتا نیونگو، بازیگر سیاهپوست، برای نقش هلن تروا هدف حمله قرار دادهاند؛ شخصیتی اسطورهای که زیباترین زن جهان دانسته میشود.
نیونگو خود این اظهارنظرها را رد کرده و گفته است: «گروه بازیگران ما نمایندهٔ جهان است. وقتم را صرف فکر کردن به دفاع از این انتخاب نمیکنم. این انتقادها، چه درگیرشان شوم و چه نشوم، وجود خواهند داشت.»
نولان در گفتوگویی جداگانه با روزنامهٔ بریتانیایی تلگراف گفت این واکنش منفی «بخشی از شرایط کار» است. او افزود: «این گفتوگوهایی که پیش از تماشای فیلم شکل میگیرند، همیشه بیربطاند، چون هیچیک از کسانی که در آنها شرکت دارند هنوز نمیدانند فیلم واقعاً چیست.»
او گفت: «به یاد داشته باشید که من ۱۰ سال از زندگیام را صرف کار روی بتمن کردم. وقتی به پروژهٔ “بتمن آغاز میکند” پیوستم، نویسندگان و هنرمندان نزدیک به ۶۵ سال روی این شخصیت محبوب کار کرده بودند و دربارهٔ معنایی که او نمایندگی میکند، دیدگاههای سنگین و ریشهداری وجود داشت.»
نولان افزود: «چیزی که در طول آن سهگانه یاد گرفتم این بود که اصلاً نباید نگران هیچیک از این مسائل باشید. کاری که باید انجام دهید، این است که به متن اصلی وفادار بمانید و آن را به قویترین شکلی که شخصاً میتوانید، تفسیر کنید.»
