گزارش سال ۱۴۰۴ اُکالا، تصویری از تغییر رفتار خرید کاربران در سالی ارائه می‌دهد که تورم، اختلال‌های اینترنتی و دو دوره بحران نظامی، بخشی از روند معمول زندگی و کسب‌وکار در ایران را تحت‌تأثیر قرار دادند. داده‌های این گزارش نشان می‌دهد در چنین شرایطی، هم ترکیب کالاهای خریداری‌شده و هم جغرافیای تقاضا تغییر کرده و در کنار آن، شبکهٔ فروشگاهی و عملیاتی اُکالا نیز گسترش یافته است.
بر اساس این گزارش، درآمد اُکالا در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل ۸۵ درصد و سود آن ۱۴۱ درصد افزایش یافته است. تعداد کاربران نیز ۱۵ درصد بیشتر شده و شبکهٔ فروشگاهی این شرکت با رشد ۴۹ درصدی به ۴۷۴۷ فروشگاه فعال رسیده است. اُکالا در پایان سال گذشته در ۲۷۵ شهر فعال بوده و ۷۰ هزار و ۸۹۳ قلم کالا و ۳۴۹۵ برند را برای خرید در دسترس کاربران قرار داده است.
در بخش عملیات نیز میانگین زمان تحویل سفارش‌ها ۳۴ دقیقه اعلام شده و نرخ ارسال موفق سفارش‌ها به ۹۷ درصد رسیده است. بیشترین تعداد سفارش ثبت‌شده در یک روز ۲۴۶ هزار و ۱۰۲ سفارش و بیشترین فروش ریالی روزانه ۱۳۰ میلیارد تومان بوده است. همچنین در سال گذشته ۱۷۵ هزار و ۶۷۶ سفیر در شبکهٔ ارسال اُکالا فعالیت داشته‌اند.
جنگ، سبد خرید را به سمت کالاهای ماندگارتر برد
یکی از بخش‌های مهم گزارش به رفتار خرید کاربران در دورهٔ جنگ ۱۲روزه اختصاص دارد. داده‌های اُکالا نشان می‌دهد در روزهای آغاز این بحران، برخی کالاهایی که در شرایط عادی سهم بالایی از خریدها نداشتند، به خریدهای احتیاطی تبدیل شدند.
آب معدنی یکی از روشن‌ترین نمونه‌هاست. در نخستین روز جنگ حدود ۹۱ هزار بطری آب معدنی فروخته شد؛ رقمی که بالاترین فروش روزانهٔ این گروه در کل سال بوده است. در همین دوره، فروش برنج ۱۸۶ درصد، حبوبات و سویا ۹۲ درصد و کنسروها ۵۰ درصد افزایش یافت. در مقابل، فروش خامه ۷۰ درصد، نوشابه ۶۰ درصد و چیپس و پفک ۵۵ درصد کاهش پیدا کرد.
میانگین تعداد کالا در هر سبد نیز در طول ۱۲ روز جنگ حدود ۳۵ درصد افزایش داشت؛ تغییری که با افزایش خرید کالاهای ماندگارتر و تأمین نیاز برای روزهای بعد هم‌زمان بوده است.
تغییر رفتار خرید فقط به نوع کالاها محدود نماند و جغرافیای تقاضا نیز تغییر کرد. در بازهٔ جنگ ۱۲روزه، سهم استان‌های مازندران و گیلان در مقایسه با دورهٔ مشابه پیش از آن، به‌ترتیب ۴۰ و ۵۶ درصد افزایش یافت. در ۲۰ روز پایانی سال نیز سهم این دو استان نسبت به ۲۰ روز قبل از جنگ به‌ترتیب ۳۶ و ۳۷ درصد بیشتر شد. در همین دوره، تعداد سفارش‌ها در کلاردشت ۳۶۰ درصد و در فومن ۲۴۶ درصد رشد کرد.
تورم در داده‌های اُکالا هم دیده می‌شود
داده‌های گزارش اُکالا همچنین تصویری از افزایش قابل‌توجه قیمت کالاهای مصرفی ارائه می‌کنند. این گزارش با استناد به داده‌های خود، میانگین افزایش قیمت در ۹ گروه کالایی اساسی و پرمصرف را ۱۶۸ درصد اعلام کرده است.
در میان اقلام بررسی‌شده، روغن با افزایش ۲۴۵ درصدی بیشترین رشد قیمت را ثبت کرده است. پس از آن، برنج ۲۱۳ درصد، گوشت و مرغ ۱۵۷ درصد، سس ۱۵۴ درصد و سوسیس و کالباس ۱۲۷ درصد افزایش قیمت داشته‌اند.
شدت توجه کاربران به قیمت و موجودی برخی کالاها را می‌توان در داده‌های جست‌وجو نیز مشاهده کرد. در ۱۵ دی ۱۴۰۴، واژه «روغن» حدود ۵۶۷ هزار بار در اُکالا جست‌وجو شده است؛ جست‌وجویی که به گفتهٔ گزارش لزوماً به خرید منجر نشده و می‌تواند بیشتر نشانه‌ای از پیگیری قیمت و اطمینان از موجودی کالا باشد.
رشد تنوع کالا و برندها
تعداد برندهای قابل خرید در اُکالا از ۱۴۵۵ برند در سال ۱۴۰۲ به ۲۷۴۷ برند در سال ۱۴۰۳ و ۳۴۹۵ برند در سال ۱۴۰۴ رسیده است. در سال گذشته ۷۴۸ برند جدید به این پلتفرم اضافه شده‌اند؛ رشدی ۲۷ درصدی نسبت به سال قبل.
از نظر تعداد کالاهای فروخته‌شده، لبنیات با سهم ۲۷ درصدی بزرگ‌ترین گروه کالایی بوده و تنقلات با ۲۳ درصد و نوشیدنی‌ها با ۱۳ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. خواربار ۸ درصد و نظافت منزل و ادویه و چاشنی هرکدام ۶ درصد سهم داشته‌اند.
از نظر ارزش ریالی نیز لبنیات با سهم ۱۸ درصد در رتبهٔ نخست قرار داشته است. نظافت منزل با ۱۴ درصد، تنقلات با ۱۵ درصد، خواربار با ۱۲ درصد و نوشیدنی‌ها با ۱۱ درصد دیگر سهم‌های قابل‌توجه را به خود اختصاص داده‌اند.
در میان کالاهایی که بیشترین رشد فروش را ثبت کرده‌اند، روغن مایع آفتابگردان رعنا با رشد ۳۷۵ هزار و ۱۳ درصدی در صدر قرار دارد. رب گوجه‌فرنگی شیشه‌ای فامیلا ۱۴ هزار و ۲۸۹ درصد، پنیر سفید پاکبان ۱۲ هزار و ۸۹۱ درصد و نوشیدنی انرژی‌زای فایرپاور ۸۴۶۱ درصد رشد فروش داشته‌اند.
گسترش شبکه برای حفظ دسترسی
اُکالا در سال ۱۴۰۴ شبکهٔ فروشگاهی خود را نیز توسعه داده است. تعداد فروشگاه‌های فعال این شبکه به ۴۷۴۷ واحد رسیده و تعداد فروشگاه‌های زنجیره‌ای ۲۶ درصد، سوپرمارکت‌ها ۴۹ درصد، نانوایی‌ها ۷ درصد و سوپرمیوه‌ها ۱۶۵ درصد افزایش یافته است.
هم‌زمان، پوشش شهری اُکالا به ۲۷۵ شهر رسیده است. در میان شهرهای فعال، مرند با رشد ۵۴۹ درصدی سفارش‌ها بالاترین رشد را داشته و پس از آن بناب با ۲۱۷ درصد، میانه با ۱۶۱ درصد، لنگرود با ۱۴۹ درصد و زابل با ۱۰۱ درصد قرار گرفته‌اند.
گزارش همچنین به فعالیت اُکالا در حوزهٔ کالابرگ و نان اشاره دارد. در سال ۱۴۰۴ کاربران در ۲۲۲ شهر از امکان خرید کالابرگی استفاده کرده‌اند و شیر، پنیر و روغن به‌ترتیب با سهم ۱۹، ۱۵ و ۱۳ درصد، پرفروش‌ترین اقلام این سفارش‌ها بوده‌اند.
در سرویس نان نیز تعداد سفارش‌های روزانه ۷۱ درصد افزایش یافته است. سنگک با سهم ۶۶ درصد از سفارش‌ها محبوب‌ترین گزینه بوده و بربری با ۲۲ درصد در رتبه دوم قرار گرفته است.
گزارش سال ۱۴۰۴ اُکالا در مجموع نشان می‌دهد تغییر رفتار مصرف‌کننده در این سال تنها در افزایش یا کاهش خرید چند گروه کالایی خلاصه نشده است. جنگ و تورم، هم ترکیب سبدها و هم محل خرید و میزان خرید را تغییر داده‌اند و در کنار آن، توسعهٔ شبکهٔ فروشگاهی، پوشش شهری و ظرفیت ارسال به بخش مهمی از معادله فعالیت این پلتفرم تبدیل شده است.
