درحالیکه نگرانیها از پیامدهای روانی فضای مجازی بر نسل جدید به اوج خود رسیده است، نهادهای نظارتی اتحادیهٔ اروپا در اقدامی بیسابقه، شرکت «متا» را به طراحی هدفمند و فریبکارانهٔ پلتفرمهای اینستاگرام و فیسبوک متهم کردند.
بر اساس بیانیهٔ رسمی کمیسیون اروپا، این شرکت آگاهانه از الگوهایی همچون «پیمایش بیپایان» و «پخش خودکار ویدیو» بهره میگیرد تا کاربران را در وضعیتی شبیه به خلسه قرار داده و ارادهٔ آنها را برای خروج از برنامه سلب کند؛ رویکردی که تحلیلگران اروپایی از آن با عنوان مهندسی اعتیاد دیجیتال یاد میکنند و آن را عامل اصلی بروز رفتارهای وسواسی و آسیبهای جدی به سلامت جسم و روان کاربران میدانند.
یافتههای این کمیسیون نشان میدهد که متا با وجود دسترسی به دادههای دقیق، آگاهانه چشمان خود را بر بیداریهای شبانهٔ نوجوانان در این شبکهها بسته و با توسعهٔ قابلیتهایی مانند «ریلز» و «استوری»، جریان تمامنشدنی از محتوا را به گونهای سازماندهی کرده است که مغز کاربر را در حالت «عملکرد خودکار» قرار دهد.
این گزارش تأکید میکند که چنین طراحیهایی نقض صریح «قانون خدمات دیجیتال اتحادیهٔ اروپا» (DSA) محسوب میشود؛ قانونی که هدف آن مقابله با محتوای غیرقانونی و اطلاعات نادرست، و همچنین، صیانت از امنیت روانی شهروندان در برابر ساختارهای فریبندهٔ پلتفرمهای بزرگ است.
در مقابل، غول فناوری مستقر در کالیفرنیا ضمن مخالفت با این نتایج، مدعی است که طی ماههای اخیر با معرفی «حسابهای ویژهٔ نوجوانان» و ایجاد ابزارهای نظارتی برای والدین، گامهای مؤثری در جهت کنترل زمان استفاده از صفحهنمایش برداشته است. بااینحال، مقامات بروکسل معتقدند این اقدامات در برابر الگوریتمهای پیچیدهای که کاربران را به عمق «حفرهٔ خرگوش» (Rabbit Hole) (جایی که محتواهای مخربی مانند استانداردهای زیبایی غیرواقعی به طور پیوسته بازنشر میشود) سوق میدهند، کافی نیست. همچنین اتهام جدی دیگری متوجه متاست که به کودکان زیر ۱۳ سال اجازه داده است با دور زدن محدودیتهای سنی، در این فضا فعالیت کنند که این خود نقض آشکار مقررات داخلی این شرکت و قوانین اروپا است.
فشار قانونی بر متا ممکن است به جریمهای معادل ۶ درصد از کل گردش مالی سالانهٔ این شرکت ختم شود، مگر آنکه دگرگونیهای بنیادینی در ساختار پیشفرض اینستاگرام و فیسبوک ایجاد شود. اتحادیهٔ اروپا خواستار حذف حالت پیشفرضِ پخش خودکار، تغییر الگوریتمهای شخصیسازی شده و اجرای وقفههای اجباری در حین استفاده است. این رویارویی حقوقی در حالی رخ میدهد که اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، با رویکردی سختگیرانه پرسش بنیادین دیگری را مطرح کرده است؛ اینکه مسئله دیگر تنها دسترسی جوانان به شبکههای اجتماعی نیست، بلکه باید مانع دسترسیِ مخرب و اعتیادآورِ این شبکهها به ذهن و روان نوجوانان شد.
در همین راستا، جنبشی فراگیر در کشورهای عضو اتحادیه، از فرانسه تا ایتالیا، برای ممنوعیت یا محدودیت شدید دسترسی خردسالان به این پلتفرمها شکل گرفته است که نشان از عزم جدی قارهٔ سبز برای پایان دادن به دوران بیقانونی در قلمرو دیجیتال دارد.
