گروهی از ناشران بزرگ از گوگل شکایت کردهاند و این شرکت را متهم کردهاند که میلیونها کتاب دارای حقنشر را بهطور غیرقانونی برای ساخت مدلهای هوش مصنوعی جمنای به کار گرفته است؛ اقدامی که به گفتهٔ آنان، «یکی از گستردهترین موارد نقض مواد دارای حقنشر در تاریخ» محسوب میشود.
این پرونده در دادگاه فدرال نیویورک ثبت شده و سه ناشر، شامل هشِت بوک گروپ (Hachette Book Group)، سنگیج لِرنینگ (Cengage Learning) و اِلزیویر (Elsevier)، به همراه اسکات تورو (Scott Turow)، نویسندهٔ پرفروش آمریکایی، آن را مطرح کردهاند.
ناشران میگویند گوگل کتابهایی را که برای خدمات محدودی مانند گوگل بوکس، گوگلپلی بوکس و گوگل اسکالر در اختیارش قرار گرفته بود، برای هدفی دیگر به کار گرفته است. این خدمات به گوگل اجازه میدادند آثار را به شیوههای مشخصی استفاده کند؛ برای نمونه، بخشهایی قابل جستوجو از کتابها را نمایش دهد یا نسخهٔ الکترونیکی آنها را بفروشد. اما در متن شکایت آمده است که این مجوز شامل تکثیر کتابها برای آموزش محصولات تجاری هوش مصنوعی نمیشد.
در متن شکایت آمده است: «گوگل که برای حفظ سلطهٔ آنلاین خود درمانده شده بود، شعار اولیهاش یعنی «بد نباش» را کنار گذاشت و یکی از گستردهترین موارد نقض مواد دارای حقنشر در تاریخ را مرتکب شد.»
بر اساس این شکایت، گوگل بدون اجازه یا پرداخت هزینه، از کتابهای دارای حقنشر نسخهبرداری کرده تا جمنای را آموزش دهد؛ آن هم درحالیکه در گفتوگوهای داخلی شرکت، خطرهای حقوقی این کار مطرح شده بود. در متن پرونده ادعا شده است که گوگل در داخل شرکت هشدار داده بود استفاده از متنهایی که ناشران برای گوگلپلی بوکس ارائه کردهاند، میتواند «دهها میلیارد تا صدها میلیارد دلار جریمهٔ احتمالی» برای این شرکت به همراه داشته باشد.
ناشران میگویند اقدامات گوگل به نویسندگان و صنعت نشر آسیب میزند و محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی میتواند فروش کتابها را کاهش دهد.
در این شکایت آمده است که برای نمونه، جمنای میتواند در ۲۰ دقیقه و با هزینهٔ ۳۹ سنت، «یک داستان معمایی ۱۰۰صفحهای دربارهٔ قتلی در شهری ساحلی و آرام، مملو از راز، تولید کند که جایگزین یک داستان معماییِ دارای حقنشر شود؛ داستانی که جمنای با استفاده از آن آموزش دیده است». در ادامه آمده است: «هیچ ناشر یا نویسندهای نمیتواند با چنین چیزی رقابت کند.»
در این پرونده نام چند کتاب مشخص نیز آمده است که ناشران مدعیاند گوگل بدون اجازه از آنها استفاده کرده است؛ از جمله «فصل پنجم» نوشتهٔ اِن. کی. جمیسین (N. K. Jemisin) و «این در این ساعت چه کسی میتواند باشد؟» نوشتهٔ لمونی اسنیکت (Lemony Snicket).
این پرونده به نبرد حقوقی فزاینده بر سر هوش مصنوعی مولد و حقنشر میافزاید. نویسندگان و ناشران تاکنون چندین شکایت علیه گوگل، اوپنایآی، اَنتروپیک و متا مطرح کردهاند و مدعی شدهاند این شرکتها بدون اجازه از آثار دارای حقنشر برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی استفاده کردهاند. یکی از این پروندهها را گروهی از نویسندگان مطرح کردند که در آن، قاضی در ژوئن گذشته به نفع متا رأی داد. در پروندهای مهم دیگر نیز اَنتروپیک پذیرفت ۱٫۵ میلیارد دلار به نویسندگانی بپردازد که ادعا کرده بودند نسخههای غیرقانونی کتابهایشان برای آموزش چتبات هوش مصنوعی کلود استفاده شده است.
هزاران نویسنده، از جمله کازوئو ایشیگورو، فیلیپا گرگوری و ریچارد عثمان، اوایل امسال کتابی «خالی» منتشر کردند تا به استفادهٔ شرکتهای هوش مصنوعی از آثارشان بدون اجازه اعتراض کنند.
این پروندهٔ جدید پس از تلاش قبلی هاشِت و سنگیج برای پیوستن به شکایت حقوقی موجودی علیه گوگل مطرح شده است؛ شکایتی که نویسندگان و تصویرگران در سال ۲۰۲۳ ثبت کرده بودند. گوگل با پیوستن این دو ناشر به آن پرونده مخالفت کرد و همین موضوع ناشران را به طرح شکایتی جداگانه واداشت.
شاکیان خواستار دریافت خسارت قانونی، صدور حکم دائمی برای جلوگیری از ادامهٔ نقض ادعایی حقنشر از سوی گوگل و صدور دستور دادگاه برای نابودی تمام نسخههای غیرمجاز آثارشان هستند که در آموزش سامانههای هوش مصنوعی این شرکت به کار رفته است.
گوگل به درخواست گاردین برای اظهارنظر پاسخ نداده است.
