پنج‌شنبه 26 شهریور 1405
Picture of کیارش اقبالی
کیارش اقبالی
دبیر تحریریۀ مُصوّر

فهرست

از کاهش ۸ درصدی درخواست‌ها در قطعی اینترنت تا افت ۵۰۰ میلیون تومانی فروش روزانه

هفتمین گزارش عملکرد گروه اسنپ، تصویری از ابعاد فعالیت یکی از بزرگ‌ترین بازیگران اقتصاد دیجیتال ایران ارائه می‌کند؛ پلتفرمی که بر اساس داده‌های منتشرشدهٔ خود، سال ۱۴۰۴ را با حدود ۴۸ میلیون حساب کاربری فعال، سهم ۸۹٫۹ درصدی از بازار تاکسی‌های اینترنتی و رشد بخش‌هایی چون خدمات اعتباری، بیمه، سلامت و تجارت الکترونیکی به پایان رسانده است. بااین‌حال، شاید مهم‌ترین بخش این گزارش روایت تغییر رفتار کاربران در مواجهه با جنگ، اختلال اینترنت و نااطمینانی اقتصادی باشد.

گروه اسنپ هفتمین گزارش سالانهٔ خود را منتشر کرده است؛ گزارشی که داده‌های فعالیت شرکت‌های زیرمجموعهٔ این گروه را از ابتدای فروردین تا پایان اسفند ۱۴۰۴ در بر می‌گیرد و می‌کوشد تصویری از وضعیت یکی از گسترده‌ترین اکوسیستم‌های خدمات آنلاین ایران ارائه کند.

این گزارش، برخلاف یک گزارش عملکرد متعارف، فعالیت اسنپ را در متن سالی بررسی می‌کند که کسب‌وکارهای دیجیتال با جنگ، اختلال‌های گستردهٔ ارتباطی، بی‌ثباتی اقتصادی و تغییر مداوم رفتار مصرف‌کنندگان روبه‌رو بودند. به‌همین‌دلیل، داده‌های آن را می‌توان علاوه بر گزارشی شرکتی، روایتی از جایگاه پلتفرم‌های دیجیتال در زندگی روزمرهٔ ایرانیان دانست؛ پلتفرم‌هایی که اکنون از حمل‌ونقل و سفارش غذا فراتر رفته و به زیرساخت تأمین کالا، اعتبار، بیمه، گردشگری و حتی خدمات پزشکی و روان‌شناختی تبدیل شده‌اند.

إیاد‌القصار و محمود فوز، بنیان‌گذاران گروه اسنپ در ابتدای گزارش عملکرد ۱۴۰۴، با اشاره به اتفاقات این سال، نوشته‌اند:

«۱۴۰۴ را در حالی پشت سر گذاشتیم که یکی از دشوارترین دوره‌های فعالیت خود را تجربه کردیم. سایهٔ جنگ و ناپایداری، بسیاری از آرزوها را به تلاش برای بقا و دوام آوردن تبدیل کرد. در چنین شرایطی، مأموریت ما معنایی عمیق‌تر یافت: حفظ کیفیت خدمات برای میلیون‌ها نفر، صیانت از اعتماد عمومی و ایستادن در کنار مردمی که خود سازندهٔ این مسیر بوده‌اند.»

إیاد القصار و محمود فوز بنیان‌گذاران اسنپ
محمود فوز (سمت راست) و إیاد القصار، بنیان‌گذاران اسنپ

۴۸ میلیون حساب فعال و ۸٫۲ میلیارد بار مراجعه به سوپراپ

براساس گزارش عملکرد گروه اسنپ، این مجموعه سال ۱۴۰۴ را با نزدیک به ۴۸ میلیون حساب کاربری فعال در سوپراپ به پایان رسانده است. کاربران در طول این سال بیش از ۸ میلیارد و ۲۰۰ میلیون مرتبه سوپراپ اسنپ را باز کرده‌اند.

البته گزارش در تعریف این شاخص نکتهٔ مهمی را یادآوری می‌کند: حساب کاربری الزاماً معادل یک فرد یکتا نیست و هر شخص می‌تواند بیش از یک حساب داشته باشد. بنابراین، رقم حدود ۴۸ میلیون را باید «حساب کاربری فعال» دانست، نه لزوماً ۴۸ میلیون فرد مجزا.

گزارش سال ۱۴۰۴ اسنپ

تعداد کل حساب‌های ایجادشده در اسنپ نیز، براساس داده‌های این گزارش، به حدود ۹۰٫۲ میلیون حساب رسیده و نزدیک به ۸٫۷ میلیون حساب جدید در سال ۱۴۰۴ به آن افزوده شده است. با وجود افزایش تعداد حساب‌های فعال، دفعات باز شدن سوپراپ در مقایسه با سال ۱۴۰۳ حدود سه درصد کاهش داشته است.

درعین‌حال، نوع استفادهٔ کاربران از اسنپ نیز در حال تغییر است. رشد سرویس‌هایی مانند فروشگاه، سوپرمارکت، خرید اعتباری و بیمه نشان می‌دهد سوپراپ اسنپ بیش از گذشته به درگاهی برای تأمین مجموعه‌ای از نیازهای روزمره تبدیل شده است؛ مسیری که این کسب‌وکار را از هویت اولیه خود، یعنی یک سامانهٔ درخواست خودرو، دورتر و به یک اکوسیستم چندخدمتی نزدیک‌تر می‌کند.

گزارش سال ۱۴۰۴ اسنپ

سهم ۸۹٫۹ درصدی اسنپ از بازار تاکسی‌های اینترنتی

بخش حمل‌ونقل همچنان ستون اصلی فعالیت اسنپ محسوب می‌شود. اسنپ این گزارش اعلام کرده است که این شرکت در سال ۱۴۰۴، ۸۹٫۹ درصد بازار تاکسی‌های اینترنتی کشور را در اختیار داشته و این سهم در اسفند به ۹۲٫۴ درصد رسیده است.

بر اساس گزارش اسنپ، تعداد کل حساب‌های رانندهٔ ثبت‌شده از آغاز فعالیت این پلتفرم تا پایان سال ۱۴۰۴ به ۸ میلیون و ۵۹۲ هزار و ۱۶۹ حساب رسیده است که از میان آن‌ها، ۳ میلیون و ۹۱۹ هزار حساب راننده در سال گذشته فعال بوده‌اند.

این اعداد نشان‌دهنده مقیاس بزرگ شبکه حمل‌ونقل اسنپ‌اند؛ اما سهم بازار اعلام‌شده را باید با یک ملاحظه روش‌شناختی خواند. منبع این شاخص، تحقیقات بازار خود گروه اسنپ است و گزارش، مقایسه یا تأیید مستقلی از سوی یک نهاد بیرونی ارائه نمی‌کند. بنابراین تعبیر دقیق‌تر آن این است که اسنپ بر اساس تحقیقات بازار خود، سهم ۸۹٫۹ درصدی از بازار تاکسی‌های اینترنتی را اعلام کرده است.

موضوع دیگری که به درک بهتر جایگاه این بازار کمک می‌کند، سهم تاکسی‌های اینترنتی از کل جابه‌جایی‌های شهری است. طبق برآورد تیم تحقیقات بازار گروه اسنپ در ۱۰ شهر بزرگ، حمل‌ونقل با خودروی شخصی حدود ۵۰ تا ۵۵ درصد، حمل‌ونقل عمومی حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد و مجموع تاکسی‌های اینترنتی حدود ۵ تا ۱۰ درصد جابه‌جایی‌های درون‌شهری را به خود اختصاص می‌دهند. به بیان دیگر، سهم نزدیک به ۹۰ درصدی اسنپ مربوط به رقابت در درون بازار تاکسی‌های اینترنتی است، نه کل بازار حمل‌ونقل شهری.

گزارش سال ۱۴۰۴ اسنپ

امنیت سفر، تشخیص چهره و رد صلاحیت متقاضیان

گسترش مقیاس حمل‌ونقل آنلاین، مسئلهٔ امنیت و نظارت بر کاربران راننده را به یکی از مهم‌ترین موضوعات این صنعت تبدیل کرده است. اسنپ در سال ۱۴۰۴ قابلیت احراز هویت مجدد کاربران راننده با استفاده از تشخیص چهره را فعال کرده و ابزارهایی مانند «امنیت سفر»، «تماس امن»، تشخیص انحراف از مسیر و ثبت مخاطب اضطراری را توسعه داده است.

طبق آمار منتشر شده، در سال گذشته بیش از ۹۷۵ هزار نفر متقاضی فعالیت در ناوگان اسنپ بوده‌اند که صلاحیت حدود ۶۰ هزار نفر از آنان در فرایند بررسی پلیس فراجا تأیید نشده است. این رقم معادل حدود ۶٫۲ درصد کل متقاضیان آن سال است.

در بخش سفرهای اشتراکی نیز بیش از ۵ میلیون و ۴۸۰ هزار سفر انجام شده است. اسنپ برآورد می‌کند این سفرها از انتشار حدود ۱۶ هزار تن دی‌اکسیدکربن و ۱۸۴ تن مونوکسیدکربن جلوگیری کرده‌اند. بااین‌حال، از آنجا که این ارقام برآوردهای داخلی شرکت‌اند، ارزیابی دقیق آثار محیط‌زیستی سفرهای اشتراکی به انتشار روش محاسبه، فرضیات مربوط به طول مسیرها و تعداد سفرهای جایگزین‌شده نیاز دارد.

تثبیت مدل سوپراپلیکیشن؛ تحلیل تنوع‌بخشی به سبد خدمات

مجموع داده‌های گزارش ۱۴۰۴ نشان می‌دهد هویت اقتصادی اسنپ دیگر تنها به جابه‌جایی مسافر محدود نیست. اسنپ‌باکس در سال گذشته بیش از ۱۷۴ میلیون سفر برای ارسال بار و مرسوله ثبت کرده است. این سرویس اکنون خدماتی مانند ارسال با موتورسیکلت، وانت سبک و سنگین، اسباب‌کشی، ارسال چند مقصدی و رهگیری لحظه‌ای مرسوله را پوشش می‌دهد.

سرویس «کارباکس» نیز که برای حمل مرسوله با خودروی سواری طراحی شده، در سال ۱۴۰۴ به ۱۳ شهر گسترش یافته است. سقف پوشش جبران خسارت سفارش‌های مستقیم اسنپ‌باکس به ۵۰ میلیون تومان و پوشش بیمه‌ای سرویس اسباب‌کشی به ۱۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است.

در بخش سفارش آنلاین، اسنپ‌فود به بیش از ۹ میلیون کاربر فعال خدمات ارائه کرده و اسنپ‌مارکت نیز سفارش بیش از ۴۲۲ میلیون قلم کالا را ثبت کرده است. کنار هم قرار دادن این ارقام نشان می‌دهد سفارش آنلاین کالا و خدمات، دست‌کم در میان کاربران شهری، دیگر رفتاری حاشیه‌ای یا محدود به گروه کوچکی از مصرف‌کنندگان نیست.

تغییر پارادایم در خرده‌فروشی در بازار کالاهای تندمصرف

یکی از بخش‌های قابل‌توجه گزارش اسنپ، داده‌هایی است که تغییر ماهیت سفارش آنلاین را نشان می‌دهد. در گذشته سفارش اینترنتی عمدتاً با غذای رستورانی شناخته می‌شد؛ اما اکنون نانوایی، میوه‌فروشی، فروشگاه مواد پروتئینی، شیرینی‌فروشی و سایر فروشندگان محلی نیز در این زنجیره قرار گرفته‌اند.

براساس گزارش، کاربران اسنپ‌فود در سال ۱۴۰۴ بیش از ۵۰ میلیون قرص نان، ۳۶ هزار تن میوه و سبزیجات و نزدیک به ۲۳ هزار تن محصولات پروتئینی سفارش داده‌اند.

این اعداد از تغییری مهم در رفتار مصرف‌کنندگان حکایت دارند: خدمات آنلاین در حال ورود به سبد کالاهای اساسی و پرتکرار خانوارها هستند. نان، میوه، سبزیجات و محصولات پروتئینی، نیازهایی روزانه‌اند و آنلاین‌شدن خرید آن‌ها نشان می‌دهد بخشی از خرده‌فروشی سنتی ایران در حال پیوند با زیرساخت پلتفرمی است.

جنگ چگونه الگوی خرید کاربران را تغییر داد؟

بر اساس گزارش اسنپ، در مقاطعی از جنگ تقاضا برای گروه‌هایی مانند میوه و سبزیجات، تنقلات، نوشیدنی‌ها و مواد شوینده کاهش یافته، اما خرید آب معدنی، مواد غذایی خشک و کنسروی افزایش پیدا کرده است. میانگین ارزش سفارش‌ها نیز در شهرهای مورد بررسی حدود ۲۰ درصد رشد داشته است.

چنین تغییری معمولاً نشانهٔ حرکت مصرف‌کننده از خرید روزمره به سمت خرید احتیاطی است. در شرایط نااطمینانی، کالاهایی با ماندگاری بیشتر، قابلیت ذخیره‌سازی و نقش ضروری در زندگی روزانه، در اولویت قرار می‌گیرند. افزایش ارزش سبد نیز می‌تواند هم حاصل افزایش حجم خرید و هم متأثر از تغییر ترکیب کالاها یا قیمت‌ها باشد؛ موضوعی که بدون تفکیک اثر تورم و مقدار خرید، نمی‌توان دربارهٔ آن داوری قطعی کرد.

همچنین، بر اساس گزارش، در نخستین روز جنگ ۱۲ روزه، اسنپ‌مارکت رکورد سفارش بیش از ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار قلم کالا را ثبت کرده است. 

در سوی دیگر، اختلال اینترنت مستقیماً بر امکان دسترسی کاربران به خدمات اثر گذاشته است. طبق گزارش، درخواست‌های کاربران سوپراپ در جریان قطع اینترنت دی ۱۴۰۴ حدود ۸۰ درصد کاهش یافت و فروش روزانهٔ کسب‌وکارهای فعال در آن حدود ۵۰۰ میلیون تومان افت کرد. 

گزارش سال ۱۴۰۴ اسنپ

در بخش حمل‌ونقل نیز جنگ با کاهش سفرهای درون‌شهری، جابه‌جایی تقاضا به سمت سفرهای بین‌شهری و دشوارتر شدن موقعیت‌یابی و دریافت سفر همراه بود؛ چنان‌که اسنپ‌خودرو برای کاهش فشار بر ناوگان، ۱۰ میلیارد تومان کمک‌هزینهٔ بلاعوض به ۲۵ هزار راننده پرتکرار اختصاص داد و قابلیت اصلاح موقعیت مکانی را فعال کرد. 

در اسنپ‌مارکت هم محدودیت اینترنت و اختلال GPS به کاهش دسترسی به ناوگان و فروشگاه‌های همکار انجامید و بیش از ۳۰ هزار سفارش در هفتهٔ اول به‌دلیل اختلال‌های مختلف لغو شد؛ بااین‌حال، پلتفرم توانست با بازگشت تدریجی ظرفیت عملیاتی، بخشی از اختلال را جبران کند.

گزارش سال ۱۴۰۴ اسنپ

توسعهٔ بازوی فین‌تک؛ ارزیابی عملکرد اسنپ در حوزهٔ پرداخت و بیمه

بر اساس گزارش، در سال گذشته، ارزش سفارش‌های سرویس اعتباری چهار قسطه ۱۰۳ درصد افزایش یافت. در کمپین «جمعه پُرتخفیف» نیز نزدیک به یک میلیون سفارش اعتباری در یک روز ثبت شد. اسنپ‌بیمه نیز رشد ۱۱۵ درصدی را گزارش کرده است.

این ارقام نشان می‌دهند خرید اعتباری و تهیه آنلاین خدمات بیمه‌ای در حال عادی‌ترشدن است؛ اما رشد سریع اعتبار دیجیتال یک پرسش مهم نیز ایجاد می‌کند: چه میزان از این افزایش ناشی از توسعهٔ طبیعی ابزارهای پرداخت است و چه میزان به کاهش قدرت خرید نقدی خانوارها بازمی‌گردد؟

رشد سرویس «الان بخر، بعداً پرداخت کن» را نمی‌توان مستقل از شرایط اقتصادی تحلیل کرد. اعتبار اقساطی می‌تواند دسترسی مصرف‌کنندگان به کالا و خدمات را تسهیل کند، اما در صورت نبود ارزیابی دقیق اعتبار، شفافیت هزینه‌ها و سازوکار مسئولانه وصول، ممکن است به افزایش بدهی کوتاه‌مدت کاربران نیز منجر شود. گزارش‌های بعدی اسنپ‌پی شاید بتوانند با انتشار شاخص‌هایی مانند نرخ بازپرداخت، متوسط اعتبار، تعداد کاربران یکتا و سهم خریدهای ضروری، تصویر روشن‌تری از این بازار ارائه دهند.

گردشگری، فروشگاه و تلاش برای رشد در بازاری ناپایدار

اسنپ‌تریپ با وجود شرایط پیچیده صنعت گردشگری، در سال ۱۴۰۴ رشد هفت درصدی حجم فروش را ثبت کرده و تعداد کاربران فعال آن به بیش از ۵ میلیون و ۸۱۴ هزار حساب رسیده است. این رشد در شرایطی رخ داده که صنعت گردشگری در برابر نااطمینانی، محدودیت‌های ارتباطی و کاهش قدرت خرید حساس است.

اسنپ‌شاپ نیز از رشد ۲۸ درصدی فروش کالا خبر داده و کمپین «حراجمعه» آن بیش از ۵۱۰ هزار سفارش دریافت کرده است. 

مزیت اسنپ در این مسیر، دسترسی به پایگاه گستردهٔ حساب‌های کاربری و حضور در نقاط مختلف چرخهٔ مصرف است. کاربری که برای جابه‌جایی وارد اپلیکیشن می‌شود، می‌تواند در همان محیط غذا، کالای سوپرمارکتی، بلیت سفر، بیمه یا اعتبار نیز دریافت کند. این هم‌افزایی، هزینهٔ جذب مشتری را کاهش می‌دهد؛ هرچند از منظر رقابت، مسئلهٔ تمرکز داده و قدرت پلتفرم‌های بزرگ را نیز برجسته‌تر می‌کند.

رشد ۱۵۶ درصدی مشاورهٔ روان‌شناسی

داده‌های اسنپ‌دکتر از جنبهٔ اجتماعی اهمیت ویژه‌ای دارند. در سال ۱۴۰۴، درخواست مشاورهٔ آنلاین پزشکی و روان‌شناسی در این سرویس بیش از ۱۱۱ درصد رشد کرده و تقاضا برای مشاورهٔ روان‌شناسی به‌تنهایی ۱۵۶ درصد افزایش یافته است. پرتکرارترین موضوع جلسات روان‌شناسی نیز «استرس، اضطراب و فشار روانی» اعلام شده است.

این ارقام را نباید به‌تنهایی معادل افزایش اختلال‌های روانی در کل جامعه دانست؛ چراکه توسعهٔ سرویس، افزایش آگاهی، دسترسی آسان‌تر و تغییر ترجیح کاربران از مراجعهٔ حضوری به مشاورهٔ آنلاین نیز می‌تواند بر آن اثر گذاشته باشد. بااین‌حال، هم‌زمانی افزایش تقاضا با سالی سرشار از نااطمینانی اقتصادی و تجربهٔ دو جنگ، معنای اجتماعی این داده را پررنگ می‌کند.

رشد مشاورهٔ آنلاین نشان می‌دهد خدمات سلامت دیجیتال می‌توانند بخشی از موانع دسترسی، از جمله فاصلهٔ جغرافیایی، محدودیت زمانی و نگرانی از انگ اجتماعی را کاهش دهند. در مقابل، حفاظت از محرمانگی داده‌های سلامت و نظارت بر صلاحیت ارائه‌دهندگان خدمات، در چنین مقیاسی اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند.

مسئولیت اجتماعی؛ واکاوی هزینه‌کردهای حمایتی و معافیت‌ها

گروه اسنپ اعلام کرده است در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۶۴ میلیارد تومان به برنامه‌های مسئولیت اجتماعی اختصاص داده است. بخش عمدهٔ این رقم به معافیت از پرداخت کمیسیون برای بیش از ۲۲ هزار کاربر راننده اختصاص یافته که رانندگان دارای معلولیت و اعضای خانوادهٔ اهداکنندگان عضو نیز در میان آن‌ها بوده‌اند.

کاربران اسنپ‌کلاب نیز بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار مرتبه در طرح‌های نیکوکاری مشارکت کرده‌اند. اسنپ می‌گوید در انتخاب مؤسسه‌های همکار، معیارهایی مانند داشتن مجوز، شفافیت مالی و عملکردی، توان اجرایی و اعتبار سازمانی را در نظر گرفته است.

در حوزهٔ دسترس‌پذیری نیز تعداد کاربران دارای معلولیتی که اطلاعات خود را در اپلیکیشن ثبت کرده‌اند از ۱۶۱ هزار نفر عبور کرده است. توسعهٔ قابلیت‌های ویژهٔ افراد دارای محدودیت‌های حرکتی، کاربران ناشنوا و کم‌شنوا و سالمندان، از جمله اقداماتی است که در فصل مسئولیت اجتماعی گزارش به آن اشاره شده است.

البته سنجش اثر واقعی مسئولیت اجتماعی تنها با رقم بودجه ممکن نیست. آنچه ارزیابی این برنامه‌ها را کامل‌تر می‌کند، انتشار نتایج قابل‌اندازه‌گیری، تعداد بهره‌مندان، مدت حمایت و تأثیر بلندمدت هر طرح است. گزارش اسنپ بخشی از این اطلاعات را ارائه می‌کند، اما همچنان می‌توان انتظار داشت گزارش‌های آینده از منطق «اعلام هزینه» بیشتر به سوی «سنجش اثر» حرکت کنند.

گزارش سال ۱۴۰۴ اسنپ

هرم جمعیتی و تنوع جنسیتی در اسنپ

اسنپ در پایان سال ۱۴۰۴، ۸ هزار و ۷۲۸ همکار مستقیم در شرکت‌های زیرمجموعهٔ خود داشته است. زنان ۵۱٫۵ درصد و مردان ۴۸٫۵ درصد کارکنان این گروه را تشکیل می‌دهند.

همچنین بیش از ۴۷ درصد کارکنان اسنپ از نسل Z هستند و میانگین سنی همکاران گروه حدود ۳۰ سال اعلام شده است. این ترکیب، تصویری از نیروی انسانی جوان و نسبتاً متوازن از نظر جنسیتی ارائه می‌کند.

بااین‌حال، نسبت حضور زنان در کل سازمان تنها یکی از شاخص‌های برابری جنسیتی است. برای ارزیابی کامل‌تر باید سهم زنان در مدیریت ارشد، تفاوت پرداخت، نرخ ارتقا و ماندگاری کارکنان نیز منتشر شود. گزارش منابع انسانی اسنپ همچنین مسئلهٔ مهاجرت کارکنان به خارج از کشور را موردتوجه قرار داده است؛ موضوعی که همچنان یکی از چالش‌های جدی شرکت‌های فناوری ایران به شمار می‌رود.

گزارش اسنپ چه چیزی دربارهٔ اقتصاد دیجیتال ایران می‌گوید؟

هفتمین گزارش عملکرد اسنپ پیش از هر چیز مقیاس اقتصاد پلتفرمی در ایران را نشان می‌دهد. میلیون‌ها حساب کاربری، میلیون‌ها راننده، صدها میلیون قلم کالای سفارش‌داده‌شده و گسترش خدمات مالی و سلامت، نشان می‌دهند اقتصاد دیجیتال دیگر بخشی جدا افتاده از اقتصاد ایران نیست.

این پلتفرم‌ها اکنون به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با حمل‌ونقل شهری، اشتغال، خرده‌فروشی، توزیع کالا، گردشگری، اعتبار مصرف‌کننده، بیمه و سلامت ارتباط دارند. در نتیجه، پایداری آن‌ها نیز صرفاً موضوعی مربوط به شرکت‌های فناوری نیست و می‌تواند بر فعالیت روزانهٔ میلیون‌ها انسان اثر بگذارد.

داده‌های بحران در گزارش اسنپ این وابستگی متقابل را روشن‌تر می‌کنند. در روزهایی که نگرانی از دسترسی به کالا افزایش یافت، کاربران برای سفارش اقلام ضروری به پلتفرم‌ها مراجعه کردند؛ اما زمانی که اینترنت مختل شد، خود همین زیرساخت دیجیتال نیز با کاهش تقاضا و دشواری خدمت‌رسانی مواجه شد. اقتصاد دیجیتال در چنین شرایطی، هم بخشی از راه‌حل است و هم به‌شدت از زیرساخت‌های ارتباطی و ثبات محیط کسب‌وکار تأثیر می‌پذیرد.

از سوی دیگر، رشد خدمات اعتباری، افزایش تقاضای مشاورهٔ روان‌شناسی و تغییر ترکیب خریدها، نشانه‌هایی از وضعیت اقتصادی و اجتماعی جامعه نیز در خود دارند. گزارش‌های پلتفرمی به دلیل برخورداری از داده‌های رفتاری گسترده، می‌توانند تغییرات اجتماعی را گاهی سریع‌تر از آمارهای رسمی نشان دهند؛ مشروط بر اینکه تعریف شاخص‌ها، روش محاسبه و محدودیت داده‌ها با شفافیت منتشر شود.

بزرگ‌ترین محدودیت گزارش: داده‌هایی که باید مستقل هم سنجیده شوند

گزارش عملکرد اسنپ مجموعه‌ای غنی از داده‌های عملیاتی ارائه می‌کند، اما مانند هر گزارش شرکتی، از زاویهٔ دید خود شرکت نوشته شده است. سهم بازار، اثر زیست‌محیطی سفرهای اشتراکی، تعداد حساب‌های فعال و برخی شاخص‌های رشد، همگی براساس داده‌ها یا برآوردهای داخلی اسنپ‌اند.

این امر به هیچ‌وجه ارزش گزارش را از بین نمی‌برد، اما نحوهٔ استفادهٔ رسانه‌ای از آن را تعیین می‌کند. آمارهایی مانند سهم ۸۹٫۹ درصدی بازار باید به اسنپ نسبت داده شوند و نه اینکه به‌عنوان یافتهٔ قطعی یک مرجع مستقل بیان شوند. همچنین حساب کاربری نباید با فرد یکتا یکی گرفته شود و رشد ارزش سفارش نیز بدون تعدیل اثر تورم، الزاماً به معنای رشد واقعی مصرف نیست.

گام بعدی در بلوغ گزارش‌دهی پلتفرم‌های بزرگ می‌تواند انتشار توضیحات روش‌شناختی دقیق‌تر، ارائهٔ شاخص‌های قابل‌مقایسه و استفاده از ارزیابی مستقل برای برخی ادعاهای مهم باشد. چنین رویکردی علاوه بر افزایش اعتبار گزارش، به پژوهشگران، سیاست‌گذاران و رسانه‌ها امکان می‌دهد تصویر دقیق‌تری از اقتصاد دیجیتال ایران ترسیم کنند.

گزارش کامل عملکرد ۱۴۰۴ گروه اسنپ را از این لینک دریافت و مطالعه کنید.

Picture of کیارش اقبالی
کیارش اقبالی
دبیر تحریریۀ مُصوّر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *